ARKIVA HISTORIKE

 

Historia e diplomacisë shqiptare! 

 

Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme sjell për publikun një rubrikë të re me titull: “Historia e diplomacisë shqiptare”. Kjo rubrikë synon t’i ofrojë publikut informacion të plotë për pasuritë arkivore historike të diplomacisë shqiptare. Plot 6 milion dokumente të cilat paraqesin dëshmi arkivore mbi ngjarje e figura të caktuara, të cilat lanë gjurmë në politikën e jashtme duke vendosur standarde në rrugëtimin diplomatik të shtetit shqiptar do të publikohen online për të gjithë ata qe janë te interesuar. Kjo rubrikë do të pasurohet çdo javë me informacione dhe dokumente të reja dhe synon të nxisë interesin dhe kuriozitetin publik mbi pasuritë tona arkivore.

 
 

50 vite nga vendosja e marredhenieve diplomatike midis Shqiperise e Holandes

 

 

50 vite me pare, 18 nentor 1970, u vendosen marredheniet diplomatike midis Shqiperise dhe Holandes. Ne te tille date vlen te bejme nje retrospektive te ngjarjes, per te kuptuar sesi u arrit te finalizohet ky proces diplomatik i rendesishem ne marredheniet ndermjet dy vendeve.

Te dhenat e para per shprehje interesi nga ana e subjekteve holandeze, kryesisht interesin e tyre per shkembimet tregtare, per lenden e pare shqiptare e ofrimin e produkteve te perpunuara holandeze, i ndeshim ne vitin 1958, pra pas pranimit te Shqiperise ne OKB dhjetor 1955. Komunikimet me subjektet private holandeze behen nepermjet Legates shqiptare ne Paris. Ne vitin 1961 nje shoqeri private turistike holandeze paraqet interes per sjellje te turisteve ne Shqiperi, propozim qe u miratua nga qeveria shqiptare ne kushtet e prishjes se marredhenieve me BRSS e uljen e nivelit te tyre me vendet e bllokut lindor. Ne vitin 1962, kur qeveria shqiptare filloi nje periudhe miqesie te re, ate me Kinen komuniste, nje shoqeri ajrore holandeze, KLM, i propozoi qeverise shqiptare ti jepej mundesia te organizonte linjen ajrore midis Tiranes e Pekinit e me pas edhe me destinacione te tjera, si dhe te organozonte nga ana e saj udhetime turistike per ne Shqiperi. Realizimi i kesaj kerkese pengohej nga mungesa e marredhenieve diplomatike midis dy vendeve.

Propozimi i pare per vendosjen e mrredhenieve diplomatike midis dy vendeve erdhi nga pala shqiptare. Ne 4 janar 1962, ne legaten tone ne Paris, pothuajse ne te njejten kohe me propozimin qe ju be Zvicres, titullari i saj Dhimiter Lamani i propozoi ambasadorit holandez ne emer te qeverise shqiptare vendosjen e marredhenieve diplomatike, meqenese midis dy vendeve nuk kishte pasur kurre mosmarreveshje dhe se kishte interes tregtar ne rritje. Ne 23 shkurt 1962, qeveria holandeze, refuzoi propozimin e qeverise shqiptare me argumentin se ajo nuk shihte mundesi marredheniesh tregtare midis dy vendeve, nuk kishte buxhet te mjaftueshem e personel per te mbuluar kete marredhenie te re diplomatike , por edhe me faktin se sipas te dhenave qe kishin nga legata italiane dhe ajo franceze ne Tirane, ne Shqiperi mungonin kushtet dhe ishte e veshtire te kryhej veprimtari normale diplomatike, duke nenkuptuar se perfaqesite e vendeve perendimore nuk ishin krejt te lira te ushtronin aktivitetin e tyre diplomatik ne Shqiperi. Argumentat nuk u priten mire nga pala shqiptare dhe procesi mbeti pa vazhdim. Prane MPJ holandeze nderhyri disa here ne vitet ne vijim edhe kompania ajrore KLM, qe te nxiste vendosjen e marredheneive diplomatike, e interesuar ne Shqiperi si destinacion pune.

Nderkohe Shqiperia vazhdonte te ishte anetare e nje blloku politiko-ushtarak sic ishte Traktati i Varshaves qe nga themelimi i tij ne 14 maj 1955, gje qe nuk shihej mire nga Haga. Ne vitin 1967, kur Bashkimi Sovjetik po nderhynte me te gjitha menyrat ne vendet e Evropes Lindore ( Hungari, Çekosllovaki, Rumani)per te penguar reformat e pjeshme qe qeverite komuniste te ketyre vendeve po ndermerrnin per tu shkeputur nga modeli sovjetik, ambasadori holandez ne Vjene ne nje takim njohjeje me ambasadorin shqiptar atje do shprehej “ Levizjet e shumta te qeveritareve sovjetike ne Evrope kane per qellim realizimin e politikes se tyre te sigurimit evropian pa SHBA dhe per izolimin e RFGJ. Kjo politike sovjetikeve u duhet per te patur krahet e lire ne Azi, ku eshte objektivi i dyte i politikes se tyre. Ministri jone i Jashtem se shpejti do te shkoje ne Rumani, ku do te bisedohet pervec çeshtjeve ekonomike e kulturore, edhe problemet politike sidomos sigurimi evropian. Holanda tani per tani eshte per bashkim ekonomik te Evropes, ndersa bashkimin politik ashtu siç e kerkon De Goli e shikon si nje gje te parealizueshme tani. Eshte per kete arsye qe Holanda kerkon bashkimin e tregut te lire me tregun e perbashket…” Pas nderhyrjes ushtrake te Traktatit te Varshaves ne Çekosllovaki, Shqiperia doli nga ky pakt ushtarak ne shtator 1968.

Pak dite pasi qeveria shqiptare iu pergjigj pozitivisht kerkeses se qeverise belge per vendosje te marredhenieve diplomatike, me 13 tetor 1970 ambasadori holandez ne Beograd i paraqiti ambasadorit shqiptar atje propozimin e qeverise holandeze per vendosjen e marredhenieve diplomatike midis dy vendeve ne rang ambasadash, dhe ai te ishte ambasador i akredituar edhe ne Tirane. Ai propozoi qe vendosja e marredhenieve te behej me nje komunikate te perpashket publike mbi kete ngjarje, ne te njejten kohe ne dy kryeqytetet sipas formules klasike per keto çeshtje. Propozimi u pranua menjehere nga qeveria shqiptare. Shqiperia do e mbulonte Holanden nga Parisi. Pas argumentave te paraqitura 8 vite me pare nga pala holandeze per te refuzuar propozimin e qeverise shqiptare , tani ambasadori holandez parashtroi arsyet qe e shtyne qeverine holandeze per kete propozim te ri. Diplomatikisht ai u shpreh se “..ishte bindja e qeverise holandeze se ky hap do i sherbente forcimit te miqesise midis dy popujve e zhvillimit te metejshem te marredhenieve tregtare, si dhe marredhenieve ne fushen e kultures dhe fusha te tjera te interesit te perbashket” . Diplomati holandez e perfundoi ligjeraten e tij me deklaraten “ Ne kemi respekt dhe admirojme perpjekiet e Shqiperise per te qene e pavarur” duke nenkuptuar daljen e Shqiperise nga Traktati i Varshaves, nje fakt i rendesishem per gjeopolitiken e kohes. Holandezet dorezuan po ne kete takim edhe projekt-komunikaten e perbashket per vendosjen e marredhenieve diplomatike qe te miratohej nga qeveria shqiptare. Nderkohe, nga takimet informale, diplomatet tane njoftonin se Holanda priste vendosjen e marredhenieve te Shqiperise me Zvicre e Danimarken po ate vit qe te avanconte pas Belgjikes ne kete proces.
Projekt-komunikata per vendosjen e marredhenieve diplomatike midis dy vendeve u miratua nga qeveria shqiptare dhe u ra dakort qe ajo te behej njekohesisht publike me 18 nentor 1970.

Shqiperia e mbuloi Holanden nga ambasada shqiptare ne Paris deri ne fillim te vitit 1997, kur mori detyren ambasadori i pare qe perfaqesoi Shqiperine ne Hage, z.Ruhi Hado.

Per dijenine tuaj,
Drejtoria e Arkivit Historik

Projekt Komunikate

Komunikate

Historia e diplomacisë shqiptare!